MOŻLIWOŚCI I UWARUNKOWANIA POSZUKIWANIA PRACY W UNII EUROPEJSKIEJ

Przystąpienie Polski do Unii Europejskiej z pewnością ułatwiło poszukiwanie pracy za granicą. Najważniejsze jest dążenie do ujednolicenia rynku pracy we wszystkich krajach.

Na przepisy Unii Europejskiej można powoływać się w państwach:

  • Unii Europejskiej
  • Europejskiego Obszaru Gospodarczego (Lichtenstein, Islandia, Norwegia)
  • w Szwajcarii

Jedną z czterech fundamentalnych zasad Jednolitego Rynku Unii Europejskiej jest swobodny przepływ osób. Istota tej zasady sprowadza się do następujących kwestii:

  • nieograniczonego prawa do przemieszczania się po terytorium Unii Europejskiej
  • nieograniczonego prawa do podejmowania pracy i korzystania ze wszystkich zabezpieczeń socjalnych w każdym państwie członkowskim UE bez względu na przynależność państwową
  • równości w dostępie do miejsc pracy, wynagrodzenia oraz świadczeń socjalnych niezależnie od narodowości - jest tylko jeden warunek - pracownik musi być obywatelem UE

W krajach Unii Europejskiej możesz pracować na zasadzie samozatrudnienia.

SAMOZATRUDNIENIE - to prowadzenie działalności gospodarczej na własny rachunek bez prawa do poszukiwania zatrudnienia na miejscowym rynku pracy. Może to być działalność przemysłowa, handlowa, rzemieślnicza oraz w formie wolnych zawodów.

W przypadku samozatrudnienia w UE obowiązuje zasada traktowania narodowego, oznaczająca wymóg stosowania w odniesieniu do obywateli polskich zakładających działalność gospodarczą takich samych kryteriów, jakie stosuje dany kraj wobec własnych obywateli.

Aby otrzymać zgodę na prowadzenie działalności gospodarczej w krajach UE, należy:

  • wystąpić do ambasady celem uzyskania wizy pobytowej,
  • przedstawić biznesplan,
  • udokumentować posiadanie wystarczających środków finansowych potrzebnych na rozpoczęcie działalności gospodarczej,
  • w niektórych państwach wymagane jest udokumentowanie, że profil prowadzonej działalności gospodarczej jest zgodny z zapotrzebowaniami rynku danego kraju.

Szczegółowe informacje o procedurach związanych z samozatrudnieniem znajdują się w placówkach dyplomatycznych państw członkowskich oraz w biurach radców handlowych działających przy polskich ambasadach w państwach UE.

ZASADY DOSTĘPU DO RYNKÓW PRACY PAŃSTW UNII EUROPEJSKIEJ
I EFTA PO 1 MAJA 2004 ROKU

PAŃSTWA OTWIERAJĄCE DOSTĘP DO RYNKU PRACY

Warto szerzej opisać możliwości pracy w Wielkiej Brytanii i Irlandii - nie tylko z powodu nieograniczonego dostępu do tych rynków pracy, ale również w związku z dużym powodzeniem wyjazdów w celu poszukiwania tam pracy.

WIELKA BRYTANIA
  • bez ograniczeń dostępu do rynku
  • wymóg rejestracji poprzez oświadczenie złożone w ciągu 30 dni od podjęcia pracy - jednorazowa opłata rejestracyjna - 50 GBP, formularz WRS (Worker Registration Scheme) - dostępny na stronie www.workingintheuk.gov.uk, zakładka "work permits"; w Home Orfice muszą zarejestrować się osoby, które:
    • rozpoczynają pracę w Wielkiej Brytanii,
    • pracowały tam bez pozwolenia przed 1 maja 2004 r.,
    • są pracującymi tam studentami.
    Nie muszą rejestrować się osoby, które:
    • pracowały legalnie w Wielkiej Brytanii przed 1 maja 2004 r.,
    • pracują na zasadzie samozatrudnienia,
    • świadczą usługi dla pracodawcy, który swoja siedzibę ma poza terytorium Wielkiej Brytanii (również, gdy prowadziły jednoosobową firmę w Polsce i świadczą usługi na Wyspach w ramach wolności przepływu usług),
    • pracują sezonowo jako uczestnicy programu Seasonal Agricultural Workers Scheme
  • możliwość korzystania z wybranych świadczeń zależna jest od stażu pracy w Wielkiej Brytanii i Irlandii
    Szukając pracy w Wielkiej Brytanii najlepiej skorzystać z:
    • Jobcentre Plus - to nazwa brytyjskich publicznych "pośredniaków", Polacy mogą korzystać z nich za darmo. Ofert pracy z całej Wielkiej Brytanii można szukać dzwoniąc na linię Jobseeker Direct pod nr tel. (00-44) (0) 845 606 0234. Na stronie www.jobcentreplus.gov.uk znajdują się adresy i ogłoszenia pośredniaków
    • UE Employment Agencies - to brytyjskie agencje zatrudnienia, za których pośrednictwo nie płacą poszukujący pracy. Czasem trzeba ponieść koszty szkoleń i badań lekarskich, choć zazwyczaj płacą za to pracodawcy. Adresów tych agencji można szukać w książkach telefonicznych, w ogłoszeniach gazet, czy też w Internecie pod hasłem Employment Agencies lub Personel Consultants. Można zwrócić się do Konfederacji Rekrutacji i Zatrudnienia - REC (Recruitment&Employment Confederation), gdzie rejestrują się niektóre agencje - z prośbą o wskazanie agencji posiadających licencję Departamentu Pracy i Emerytur. Oto adres internetowy i kontakt do REC: www.rec.uk.com., REC 36-38 Mortimer Street, London, W1N7RB, tel. (00-44) (0) 800 320 588
    • EURES (European Employment Service) - za jego pośrednictwem można znaleźć aktualne oferty pracy w krajach Unii Europejskiej, dowiedzieć się o warunkach życia i pracy w nich, czy też zamieści swoje cv oraz odpowiadać na oferty. Informacji szukaj na stronie www.europa.eu.int/eures. Można skorzystać też z pomocy wojewódzkich urzędów pracy w Polsce, w których pracują doradcy EURES
    • Gazety brytyjskie i polskie - można szukać ofert pracy w:
      "The Daily telegrach": www.appointments-plus.co.uk ; "The Guardian": www.jobsunlimited.co.uk ; "The Independent": www.independent.co.uk ; "TheTimes": www.thetimes.co.uk ., w polskich tygodnikach w Londynie: "Cooltura": www.cooltura.co.uk; "Goniec Polski": www.goniec.com; "Polish Express": www.polishexpress.co.uk; "Polish Anonse", "Alternatywy"
    • The British Chambers of Commerce London Office - to brytyjskie izby handlowe, gzie możesz szukać informacji o firmach: www.chamberonline.co.uk , info@britishchambers.ora.uk .
    Strona ambasady: www.britishembassy.pl
IRLANDIA
  • bez ograniczeń dostępu do rynku
  • możliwość korzystania z wybranych świadczeń społecznych zależna od stażu pracy w Irlandii i Wielkiej Brytanii
  • Pracy w tym kraju możesz szukać przez:
    • Wojewódzkie Urzędy Pracy w Polsce (www.praca.gov.pl) - tu docierają oferty pracy z Irlandii
SZWECJA
  • pełny dostęp do rynku pracy na tych samych zasadach jakie obowiązują obywateli państw członkowskich
  • szczegółów rozwiązań i procedur jeszcze nie podano do publicznej wiadomości
    Strona ambasady: www.swedish-embassy.pl oraz przydatny adres: www.jobline.se

PAŃSTWA LIBERALIZUJĄCE ZASADY DOSTĘPU DO RYNKU PRACY

DANIA
  • rozstrzygnięcia przyjęte 20.IV. przewidują połączenie zezwolenia na pracę z zezwoleniem na zamieszkanie; udzielane ono będzie po wykazaniu odpowiedniego (zgodnego z duńskimi normami) zatrudnienia, niezależnie od sytuacji na rynku pracy
  • czas oczekiwania na zezwolenie ma nie przekraczać kilku tygodni
    Strona ambasady: www.ambasadadanii.pl oraz przydatne adresy: www.monster.dk, www.jobbank.dk
FINLANDIA
  • zezwolenia mają być zastąpione decyzjami - znacząco tańszymi(nieoficjalne informacje mówią o ok. 26 EUR zamiast 150 EUR), lecz wciąż wymagającymi "badania rynku pracy"
  • praca sezonowa w rolnictwie i ogrodnictwie ma być możliwa bez zezwoleń
    Ambasada, tel. (22) 629 40 91 oraz przydatne adresy: www.mol.fi, www.jobline.fi
HOLANDIA
  • utrzymanie przez 2 lata generalnego wymogu zezwoleń na pracę, uproszczone zasady uzyskania zezwoleń na pracę w wybranych sektorach (ogłaszanych w miarę potrzeb rynku pracy) - m.in. bez testu rynku pracy
    Strona ambasady: www.nlembassy.pl oraz przydatny adres: www.monsterboard.nl
NORWEGIA
  • utrzymany wymóg uzyskiwania zezwolenia, lecz ma to być o wiele łatwiejsze, szczegółów jeszcze nie ogłoszono
    Strona ambasady: www.amb-norwegia.pl

PAŃSTWA UTRZYMUJĄCE OGRANICZENIA DOSTĘPU

AUSTRIA
  • zapowiadany 7-letni okres trwania ograniczeń
  • oczekiwane zawarcie umów dwustronnych
    Ambasada, tel. (22) 841 00 81 oraz przydatny adres: www.ams.or.at
BELGIA
  • przewidywane ograniczenia w okresie 2-letnim
    Ambasada, tel. (22) 827 02 33 oraz przydatny adres: www.monster.be
FRANCJA
  • przewidywane ograniczenia w okresie 2-letnim, poważnie rozważany okres 5-letni
  • nadal obowiązują umowy o zatrudnieniu stażystów o polskich pracownikach sezonowych
    Strona ambasady: www.ambafrance.org.pl oraz przydatne adresy: Krajowa Agencja Zatrudnienia: www.anpe.fr, www.monster.fr
HISZPANIA
  • przewidywane ograniczenia w okresie 2-letnim
     Ambasada, tel. (22) 622 42 50, strona ambasady: www.polonia.es oraz przydatny adres: www.monster.es
ISLANDIA
  • przewidywane ograniczenia w okresie 2-letnim
     Konsulat w Polsce, tel. (58) 551 58 40
LICHTENSTEIN
  • przewidywane ograniczenia w okresie 2-letnim
     Brak placówki dyplomatycznej. Ambasador RP w Szwajcarii akredytowany jest również w Księstwie Lichtensteinu
LUKSEMBURG
NIEMCY
  • oczekiwany 7-letni okres trwania ograniczeń, w tej chwili wprowadzone rozwiązania przejściowe na 2 lata,
  • obowiązują umowy dwustronne
    Strona ambasady: www.ambasadaniemiec.pl oraz przydatne adresy: www.arbeitsamt.de - Niemiecki Urząd Zatrudnienia
PORTUGALIA
  • prawdopodobny jest 2-letni okres ograniczeń
    Ambasada, tel. (22) 617 60 21
SZWAJCARIA
  • zapowiadane ograniczenia w okresie 7-letnim
     Ambasada Polska w Szwajcarii: www.pol-amb.ch

PAŃSTWA, KTÓRE NIE PODJĘŁY JESZCZE DECYZJI

GRECJA
decyzję ma podjąć nowy rząd
Strona ambasady: www.greece.pl oraz przydatny adres: www.labor-ministry.gr
WŁOCHY
prawdopodobne - ograniczenia w okresie 2 lat. Rozważany kontyngent dla nowych państw członkowskich
Strona ambasady: www.italianembassy.pl oraz przydatny adres: www.monster.it

PAŃSTWA OTWIERAJĄCE W PEŁNI
DOSTĘP DO KRAJOWYCH RYNKÓW PRACY
dla obywateli nowych i obecnych państw członkowskich UE

CYPR
swoboda przepływu pracowników zgodnie z Traktatem Akcesyjnym
CZECHY
decyzja rządu z 7 stycznia 2004 r., równoczesne przygotowanie możliwości wprowadzenia ograniczeń równoważnych
 ESTONIA
bez ograniczeń
LITWA
bez ograniczeń
ŁOTWA
bez ograniczeń

PAŃSTWA ZAPOWIADAJĄCE ZASTOSOWANIE
OGRANICZEŃ wobec obywateli obecnych państw
członkowskich, stosujących ograniczenia w dostępie
do rynku pracy

SŁOWENIA
zapowiedziane ograniczenia równoważnikowe
WĘGRY
zapowiedziane ograniczenia równoważnikowe

PAŃSTWA, KTÓRE NIE PODJĘŁY JESZCZE DECYZJI

SŁOWACJA
brak oficjalnego stanowiska

PAŃSTWA STOSUJĄCE OGRANICZENIA DOSTĘPU WOBEC OBYWATELI UE

MALTA
zgodnie z Traktatem Akcesyjnym okres ograniczeń nawet do 7 lat

Polska zawarła umowy dwustronne regulujące prawo zatrudnienia z następującymi państwami:

  • Niemcami
  • Belgią
  • Francją
  • Luksemburgiem
  • Hiszpanią
  • Czechami
  • Słowacją
  • Ukrainą
  • Litwą
  • Białorusią
  • Rosją
  • Szwajcarią

Podejmowanie pracy przez Polaków w państwach, z którymi Polska podpisała umowy bilateralne odbywa się w dwóch formach:

  • w ramach imiennych ofert pracy
  • w ramach otwartych ofert pracy.

Informacji o ofertach pracy w tych państwach można uzyskać w Ministerstwie Gospodarki i Pracy oraz właściwym dla miejsca zamieszkania Wojewódzkim Urzędzie Pracy.

Zawody, w których można szukać pracy w Unii Europejskiej

IRLANDIA
Pracownicy ochrony, sprzedawcy, urzędnicy, pracownicy budowlani, rzemieślnicy, kierowcy, pracownicy przetwórstwa rybnego, pracownicy sezonowi w rolnictwie, pracownicy medyczni, architekci i inżynierowie innych profesji.
WIELKA BRYTANIA
Pracownicy gastronomii, hotelarstwa, przemysłu restauracyjnego, branży budowlanej, informatycy, nauczyciele, lekarze,
pielęgniarki, dentyści, specjaliści od zarządzania i logistyki, pracownicy ochrony, opiekunki do dzieci i starszych osób.
SZWECJA
Służby hotelowe, pracownicy socjalni, operatorzy urządzeń, osoby do sprzątania, pracownicy budowlani w tym malarze, cieśle budowlani, ślusarze, tokarze, pracownicy gastronomii, pracownicy ochrony, nauczyciele szkół średnich i wyższych, farmaceuci, inżynierowie mechanicy.
DANIA
Lekarze, pielęgniarki, pracownicy opieki społecznej, branża gastronomiczna
i hotelarska.
FINLANDIA
Programiści, specjaliści od sieci komputerowych, pracownicy sezonowi
w rolnictwie i leśnictwie, pracownicy branży budowlanej.
NORWEGIA
Specjaliści pracujący przy wydobyciu ropy naftowej, w przemyśle rybnym, turystyce, budownictwie i opiece zdrowotnej oraz pracownicy leśni.
AUSTRIA
Pracownicy sezonowi w rolnictwie, gastronomii i hotelarstwie.
BELGIA
Opiekunki do dziecka.
FRANCJA
Pracownicy sezonowi w rolnictwie i ogrodnictwie, pracownicy w przemyśle metalurgicznym i stoczniowym, w zawodach związanych z telekomunikacją, opieka nad starszymi ludźmi, pracownicy gastronomii do Disneyland'u.
HISZPANIA
Pracownicy branży budowlanej w tym inżynierowie i operatorzy maszyn, pracownicy sezonowi w rolnictwie, w transporcie, spawacze
z uprawnieniami.
ISLANDIA
Pracownicy szklarni (uprawa owoców i warzyw).
NIEMCY
Informatycy, opiekunki do osób obłożnie chorych, pracownicy sezonowi w rolnictwie i ogrodnictwie.
PORTUGALIA
Budownictwo, turystyka.
GRECJA
Hotelarstwo, gastronomia, zbiór owoców, pomoc domowa, inżynierowie budownictwa.
WŁOCHY
Personel medyczny (głównie pielęgniarki), pracownicy w budownictwie, hotelarstwie, rolnictwie, turystyce, opiekunki do dzieci i starszych osób.

Źródło:
W poszukiwaniu pracy w Unii Europejskiej, Poradnik dla przedsiębiorczych i nie tylko", Regionalne Centrum Informacji Europejskiej, Koszalin, 2003 r.
Ewa Flaszyńska "Po wiedzę i pracę do Unii Europejskiej", Poradnik, Zeszyt Informacyjno-Metodyczny Doradcy Zawodowego nr 27, MGPiPS, Warszawa 2004 r.
Materiały Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Kielcach
Aneta Borowiec, Magdalena Szyszko, Juliusz Ćwieluch, "Metro" - Gazeta Wyborcza Praca - "Zanim wyjedziesz na anglosaksy"